Վազգեն Սարգսյանը կոտրվող տեսակ չէր. նա կարող էր բարկանալ, բայց ոչ երբեք կոտրվել կամ հուսահատվել․ Սերժ Սարգսյան

Վազգենը կոտրվող տեսակ չէր. նա կարող էր ջղայնանալ, բարկանալ, բայց ոչ երբեք կոտրվել կամ հուսահատվել։ Այս մասին Վազգեն Սարգսյանի հիշատակին նվիրված «Tete A Tete» հաղորդման ժամանակ ասել է ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանը։

«Վազգենը լիաթոք կյանքով ապրող մարդ էր։ Ես Հայաստանի երրորդ հանրապետության ընթացքում չեմ կարող մատնանշել հեղինակություն, դիրք ունեցող մեկին, որ կարող էր Վազգենի նման ուրախանալ՝ երգել, պարել, այդ ուրախությամբ բոլորին վարակել։

Վազգենը շատ նեղ շրջապատում սիրում էր խաղալ Մոսոյի հոգու հետ։ Կարծում եմ՝ բոլորը Մոսոյին գիտեն։ 1994 թվականի ամռանն էր, երբ որ արդեն ստորագրվել էր զինադադարի համաձայնագիրը Ադրբեջանի խնդրանքով, բոլորիս տրամադրությունը լավ էր, Լևոն Տեր-Պետրոսյանը բնավորություն ուներ՝ մեկ-մեկ կիրակի օրերին քայլելով գալ այն շենքի դիմաց, որտեղ ես ու Վազգենն էինք ապրում, և առաջարկել շախմատ խաղալ։

Նոր էինք սկսկել խաղալ, երբ Վազգենը եկավ, բարևեց, նստեց։ Նայում էր մեր խաղը, 5-10 րոպե անց Մոսոն եկավ։ Վազգենի տրամադրությունը բացվեց ու ասաց՝ շեֆեր, դուք չիմացաք ինչ է եղել այս քանի օր։ Հարցրեցինք՝ ի՞նչ է եղել։ Ասաց՝ Մոսոյին հարցերել եմ՝ կարաս սրանցից մեկին հաղթել, Մոսոն ասաց՝ հա, շեֆ ջան, որ քայլերը սովորացնես, կհաղթեմ։

Այդ ժամանակ Մոսոն արևային ակնոցներով էր։ Որոշ ժամանակ անց Վազգենն ասաց՝ ամենածիծաղելի բանը չգիտեք, Մոսային հարցրեցի՝ ինչո՞ւ ես այդ ակնոցները դնում, ասաց՝ շոգ է, շեֆ ջան։

Իրոք, լիաթոք կյանքով ապրող մարդ էր Վազգենը։ Երբեք չեմ տեսել հուսահատված, կոտրված։ Վազգենը կոտրվող տեսակ չէր։ Նա կարող էր ջղայնանալ, բարկանալ, բայց ոչ երբեք կոտրվել կամ հուսահատվել։

Եթե նա հուսահատվող տեսակ լիներ, պատերազմի ամենածանր պահերին չէր դիմի իր գաղափարակիցներին, Հայաստանի քաջորդիներին, գումարտակ ստեղծել և գնալ, կռվել ամենածանր հատվածում։ Իրոք, ստեղծվեց այդ գումարտակը։ Այդ գումարտակը Ստեփանակերտ եկավ ու միանգամից, իմ առաջարկությամբ, գնաց Մարտակերտի շրջան։ Նաև իրենց շնորհիվ մենք կարողացանք 1-2 ամիս անց բեկել պատերազմի ընթացքը. այսինքն ադրբեջանական հարձակումներն այլևս ավարտվեցին»։

Սերժ Սարգսյանի խոսքով, Վազգեն Սարգսյանի կայացրած որոշումները շատ մեծ նշանակություն են ունեցել Հայաստանի Զինված ուժերի ձևավորման, այնուհետև հաջողության համար.

«Չի կարող մեկ կամ երկու որոշում կանխորոշել հայկական զինված ուժերի կամ հայկական բանակի հետագա ընթացքը։ Բայց, իմ կարծիքով, երկու ելակետային հանգամանք կարող եմ նշել. հենց այն, որ Վազգենը միանգամից բարձր նիշ վերցրեց ու ասաց՝ հայկական զինուժը պետք է բաղկացած լինի 30,000-անոց մարտունակ բանակից։ Պատկերացնում եք չէ՞ այն ժամանակ 30,000 հսկայական թիվ էր, հետագայում մեր բանակը հասավ 70,000։

Երկրորդ կարևորագույն հանգամանքն այն էր, որ Վազգեն Սարգսյանը շատ ջանք ու եռանդ էր ներդնում, որպեսզի վերանայի այն միջադեպերը, հարաբերությունները, որոնք առկա էին կադրային զինվորականների և երկրապահ կամավորականների միջև։

Չթերագնահատելով որևէ մեկի ավանդը, կարծում եմ, Վազգենը շատ մեծ ներդրում ունի այն հանգամանքում, որ սովետական բանակի բարձր կոչումներով զինվորականներ եկան և իրենց ներդրումն ունեցան մեր բանակի կազմավորման գործում։ Նման անհատները շատ են։ Այդ մարդկանց նկատմամբ վերաբերմունքը տարածվեց նաև մնացած կադրային սպաների վրա, որովհետև քաջությունը մի բան է, անձնազոհությունը մի բան է, բայց զինվորական գործ իմանալը, մասնագետ լինելն այլ բան էր»։

Սերժ Սարգսյանը նաև ասել է. «Չթերագնահատելով անկախ Հայաստանի ու նաև սովետական Հայաստանի պետական, քաղաքական գործիչների վաստակը, նրանց ինքնությունը, նրանք շատ բաների էին պատրաստ՝ զրկանքների, պարսավանքների, զրպարտություններ լսելու, բայց, կարծում եմ, Վազգենն այն եզակիներից էր, որ պատրաստ էր անձնազոհության։ Դա մի ուրիշ հանգամանքն է։

1992 թվականի հոկտեմբերին ինֆորմացիա եկավ, որ Վազգենը պետք է հրաժարական տա։ Միանգամից նստեցի մեքենա, եկա Երևան։ Վազգենին ասացի՝ սխալ է հրաժարական տալը, որովհետև, քեզ հավատացնում եմ, մենք արդեն կանգնացրել ենք ադրբեջանցիների առաջխաղացումը։ Վազգենը մի պահ լռեց ու հետո ասաց՝ որոշումը կայացված է։ Ասացի՝ դու սխալվում ես։ Ասաց՝ թող դա էլ իմ սխալը լինի։

Բայց հետո, եթե այսօրվա տեսանկյունից եմ նայում, դա ճիշտ քայլ էր, ճիշտ այն առումով, որ բազմաթիվ զրպարտություններ, ստեր, որոնք նեղում էին Վազգենին, մի պահ դադարեցին։ Դադարեցին նաև ասեկոսեները հայկական նորաստեղծ բանակի մասին և այլն։

Միգուցե դա միայն Վազգենի որոշումը չէր, բայց դա, կարծում եմ, ճիշտ քայլ էր»,- ասել է Սարգսյանը։