Մեկ դար անց էլ խրամատը նույնն է․ այսօր Ավետիք Իսահակյանի ծննդյան 151-րդ տարեդարձն է

21-րդ դարում աշխարհաքաղաքական այսաստիճան բախումների, ինչպես նաև՝ տեղեկատվական հեղեղի մեջ, հաճախ մենք նոր բանաձևեր, ելքեր ենք փնտրում, չնկատելով անգամ, որ այդ բոլոր պատասխանները վաղուց գրված են մեր դասականների էջերում։

Այսօր հայ մեծանուն բանաստեղծ Ավետիք Իսահայկանի ծննդյան 151-ամյակն է: Ստեղծագործող, ում գրվածքներն ու մտորումները սոսկ գրականություն չեն, դրանք կարծես ահազանգը լինեն անցյալի։

Եվ այսօր, երբ կանգնած ենք ազգի, ինքնության և եկեղեցու պահպանման նույն խնդրի առաջ, ինչ մեկ դար առաջ, թերթում ես Իսահակյանի ազատագրական պայքարի էջերը, հանկարծ հասկանում, որ ժամանակը հարաբերական է, պատմության անիվը կարծես շրջվում է։ 19-րդ դարավերջի ֆիդայական շարժումը, որն իր արտացոլումը գտավ Վարպետի շատ ստեղծագործություններում, անավարտ վեպում և մարտական կոչերում, այսօր կարծես դուրս է եկել գրքի էջերից և տեղափոխվել մերօրյա առաջնագիծ, 21-րդ դարի իրականություն։

Լրագրողական հայացքով նայելով պատմության այս երկու հեռավոր կետերին՝ տեսնում ես, որ խնդիրը նույնն է, նույնն է նաև ցավը, անձնազոհությունը, գենետիկ կոդը։

Մեր զինվորների հետ զրուցելով՝ նկատում ես Իսահակյանի կերտած կերպարների կենդանի արձագանքը նրանց աչքերում. տարբերությունը միայն հանդերձանքի ու զենքի մեջ է՝ մեկ դար անց էլ խրամատը նույնն է:

Իսահակյանի գրիչը, սակայն, միայն զենքի ու բացահայտ մարտի մասին չէր։ Նրա անավարտ «Ուստա Կարո» վեպի համանուն հերոսը, ով կարծես 21-րդ դարում էլ է ապրում, հայի՝ ավելի խորքային, բայց նույնքան ռազմավարական շերտ է բացահայտում։ Եվ այսօր, շրջելով սահմանամերձ գյուղերով, հասկանում ես, որ 21-րդ դարի Ուստա Կարոները հենց այնտեղ են ապրում։ Նրանք այն հողագործներն ու շինարարներն են, ովքեր հակառակորդի դիտակետերի ներքո արարում են, տուն ու դպրոց են կառուցում, սերունդ են դաստիարակում, կյանք տալիս։ Նրանց համար արարելը նույնպես պայքարի ձև է, քանզի սահմանն ամուր է այնքանով, որքանով նրա թիկունքում կյանք կա։

Մեր օրերում էլ, Կարոյի պես սովորական աշխատավոր հայը, ով իր ուսերին է տանում պետության ծանրությունը, գալիս է նույն գիտակցմանը՝ փրկությունը սեփական ձեռքերի ուժի և հողը ոչ մի դեպքում չլքելու մեջ է։

Եթե Իսահակյանն այսօր ապրեր և շրջեր մերօրյա սահմանամերձ տարածքներով, վստահ եմ, որ նորից կգրեր նույն «Վերքերը» և կտեսներ՝ ամենաօրհասական պահին մեկ բռունցք դառնալու հայի ուժը։

Լրագրողական այս համեմատականը հանգեցնում է մի պարզ եզրակացության. Իսահակյանի ազատագրական պոեզիան երբեք չի հնանա, քանի դեռ հայ զինվորը կանգնած է սահմանին։ Մերօրյա հերոսները Վարպետի անավարտ պոեմի նոր տողերն են՝ գրված սեփական արյունով և անկոտրում կամքով։

Եվ վերջում՝ ինչո՞ւ է Իսահակյանն այսօր ավելի արդիական, քան շատ քաղաքագետներ: Պատճառն առավել քան ակնհայտ է ՝ ազգի ցավն ու էությունը առանց որևէ ակնկալիքների զգալն ու ազգապահպանության համար ելքեր առաջարկելն է, թեկուզ և գրչի միջոցով:     
                                                                                                                                                                                                  Անի Ղազարյան

Այս թեմայով Մեզ բաժանել են՝ հակառակ իմ ու քո կամքի. Անդրեն շնորհավորել է դստեր տարեդարձը (տեսանյութ) 44 տարեկանում ավելի խորն եմ գնահատում ներկան և երախտագիտությամբ նայում անցած ճանապարհին. Արամեն նշում է տարեդարձը