30 տարի գործեց, 50 տարի լռեց, 2002-ից վերականգնեցինք․ ինչպես Մոսկվայում կազմավորվեց հայկական թատրոնը․ Սլավա Ստեփանյան
Մոսկվայի հայկական թատրոնի ջանքերով վերականգնվեց արդարությունը, և Լազարյան տանը ձևավորված առաջին հայկական պետական դրամատիկական ստուդիան ընդգրկվեց Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի պատմության մեջ՝ որպես մասնաճյուղ։ Այդ ստուդիայի հիման վրա է ձևավորվել Մոսկվայի ներկայիս հայկական թատրոնը։ Այս մասին ArmRus.info լրատվական գործակալության հետ զրույցում նշեց Մոսկվայի հայկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար, դերասան, բեմադրիչ, դրամատուրգ Սլավա Ստեփանյանը:
«Լազարյանների տանն է առաջին հայկական պրոֆեսիոնալ թատրոնը բացվել։ Սուրեն Խաչատրյանը, որը Ստանիսլավսկու առաջին ստուդիան էր ավարտել և մեծ ցանկություն ուներ անպայման Ռուսաստանում հայկական թատրոն բացելու, 1918-ին սկսում է այդ ուղղությամբ աշխատել, ինքը նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր»,-պատմում է Սլավա Ստեփանյանը և հավելում, որ հեղափոխությունից հետո Ստանիսլավսկու առաջին ստուդիայի սաների հետ Սուրեն խաչատրյանը մեկնում է թուրքական ճակատ՝ ռուսական բանակին ոգեշնչելու և այնտեղ 9 տարբեր քաղաքներում՝ Տրապիզոն, Վան, Կարս և այլն, ելույթներ են ունենում, ոգևորում։
«Սուրեն Խաչատրյանը վերադառնում է Մոսկվա, նրան նշանակում են ազգային կոմիսարիատի ղեկավար և առաջարկում են բացել թատրոններ փոքր ազգերի համար։ Երբ նա դառնում է ազգային գործերի գծով ղեկավար, կարողանում է բացել առաջին հայկական պետական դրամատիկական ստուդիան դեկտեմբեր ամսին։ Այն վատ, ցուրտ տարիներին, հեղափոխությունից հետո քարուքանդ եղած Ռուսաստանում կարողանում է պետական կարգավիճակ ձեռք բերել ստուդիայի համար»,-նշում է Մոսկվայի հայկական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարը։
1919 թ․ սկզբից արդեն սկսում են ձևավորել խումբը, սկզբում դասերն անցկացնում են КГБ-ի` ԽՍՀՄ պետական անվտանգության կոմիտեի շենքում։ Հետո Լազարյանների հետ խոսում են, թատերական խումբը տեղափոխվում է ներկայիս հայկական դեսպանատան շենք, այն ժամանակվա Լազարյան ճեմարան՝ Արևելյան լեզուների ինստիտուտ։
«Սուրեն Խաչատրյանի աջակցությամբ բացվել են նաև հրեական, ուկրաինական, բելառուսական, վրացական, ուզբեկական խմբեր։ Եվ 1919 թ․ ամռանից, քանի որ խումբը տեղափոխվել էր Լազարյան ճեմարանի շենք, այնտեղ նրանք սկսում են ակտիվորեն դասեր անել, որտեղ հրավիրում են դասերի Հեվսեփ Օրբելուն, Վահան Տերյանին, Գեորգի Յակուլովին, Նիկողայոս Մառին և այդ ժամանակվա այլ կարկառուն ներկայացուցիչների։ Սուրեն խաչատրյանը Ստանիսլավսկուն է հրավիրում աշխատանքի, Վախթանգովն է այնտեղ դասեր տալիս։ Կատարվում է շատ հետաքրքիր բան․ այդ ժամանկավա ամենակարկառուն դեմքերը՝ Վախթանգովն ու Ստանիսլավսկին դասեր են տալիս հայկական ստուդիայում, դա դառնում է Մոսկվայի հայկական թատրոնի հիմքը»,-պարզաբանում է Սլավա Ստեփանյանը։
Անդրադառնալով հարցին, թե ինչով է հիմնավորվում այն թեզը, որ Մոսկվայի հայկական թատրոնը ձևավորվել է այդ ստուդիայի հիման վրա՝ թատրոնի ղեկավարը պարզաբանում է․ «Մենք թատրոնը բացեցինք հենց այդ՝ Աստծո կողմից օրհնված պատերի մեջ՝ ներկայիս դեսպանատան, այն ժամանակվա Լազարյան տան շենքում։ Մեր ստուդիան բացվեց 2002 թ․՝ 50 տարվա դադարից հետո, որովհետև մինչև 1952 թվականը գործում էր, 52 թվականին Բերիան փակեց։ 30 տարի գործեց, 50 տարի լռեց, 2002-ից վերականգնեցինք։ Ես նելլի Ռուբենովնա Շահբազովայի հետ՝ Թիֆլիսից իմ գործընկերոջ հետ եկա և այստեղ բացեցինք ստուդիան, որի դասավանդման ծրագիրը համահունչ էր Սուրեն Խաչատրյանի ծրագրին»։
Այս տարի Երևանում՝ ԵՊՀ շենքում «Լազարյան ընթերցումներ» թեմայով գիտաժողովից հետո այստեղ նույնպես՝ Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնում անցկացվել է գիտաժողով, որը կոչվում էր «Սոլովյովյան ընթերցումներ»։ Ռուս թատերագետ և գրականագետ Իննա Սոլովյովան, որը Ստանիսլավսկու աշակերտն է եղել, 1998 թ․ հրատարակում է «Արմատներ և ճյուղեր» գիրքը, որի շնորհիվ հայտնի է դառնում, թե ինչպես է կառուցվել Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնը և ինչ ստուդիաներ է ունեցել, ովքեր են դասավանդել, ովքեր են մեծ դեր խաղացել դրանում։
«Մենք այնտեղ տեսանք, որ հայկական մասն ընդգրկված չէր այդ գրքում, մենք էլ մեր թատրոնի կողմից ակտիվ աշխատեցինք և հայտ ներկայացրինք, որ մասնակցենք այդ գիտաժողովին և մեր զեկույցով ներկայանանք՝ «Անհարգի մոռացված ծառի ճյուղ․ Մոսկվայի հայկական դրամատիկական թատրոն» թեմայով։ Ղեկավարությունը սիրով հրավիրեց, մենք զեկուցեցինք և տպավորությունը շատ ազդեցիկ էր։ Ռուս մասնագետները, թատերագետները ներկա էին, ասում էին՝ շատ հետաքրքիր և անհրաժեշտ զեկույց էր։ Ներկա էր նաև Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավարի օգնականը։ Մեկ ամիս հետո գնացի իր զեկույցին մասնակցելու, տեսնելու, թե ինչ է ասում Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի կազմավորման մասին։ Տեսա, որ այդ թատրոնի 6-րդ ստուդիան կոչվում է հայկական դրամատիկական ստուդիա, որը ներկայիս Մոսկվայի հայկական թատրոնն է։ Այսինքն՝ դա մտցվեց ծրագրում, և մարդիկ այսօր ընդունում են, որ Մոսկվայի հայկական թատրոնը հայկական պետական դրամատիկական ստուդիայի իրավահաջորդն է և Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի բաժիններից մեկը»,-հիմնավորում է Սլավա Ստեփանյանը։
Նրա ձևակերպմամբ՝ հայկական թատրոն հասկացությունը մտավ համաշխարհային թատերական մտքի ամենահեղինակավոր թատրոններից մեկի՝ Մոսկվայի գեղարվեստական թատրոնի կազմավորման պատմության մեջ։
Զանի Հարոյան


















































Մոսկվայում ստորագրվել է Ռուս-հայկական համալսարանի կառավարման խորհրդի կանոնակարգը
Գլենդելի առաջին հայկական ավագ դպրոցը հիմնադրվել է Ալեքս և Լինա Մեգարդեչյանների պատմական 9.6 միլիոն դոլարի նվիրատվությունից հետո
Լիլիթ Ստեփանյանը վայր է դնում պատգամավորական մանդատը
Ըմբշամարտի Հայաստանի հավաքականները MARÓM-ի ստեղծած հագուստով կներկայանան աշխարհի առաջնությանը
Հայկական խոհանոցն ու համերը տպավորում են աշխարհի առաջնորդներին
«Բայազետ հոլլ»-ում հարսանեկան արարողության մասնակիցներից երկու անչափահաս «Ինֆինիտի»-ով վթարի են ենթա...
Հ1-ի տաղավարում ծեծկռտուք է եղել․ «Հրապարակ»
Որո՞նք են այն հիմնական նախանշանները, որոնց դեպքում մարդը պետք է դիմի բժշկի
Այսօր խոշոր ավտովթար է տեղի ունեցել Գեղարքունիքի մարզում
Որ թիմերը կարող են դառնալ Հայաստանի հավաքականի մրցակիցները. հայտնի են Եվրո-2028-ի ընտրական փուլի բոլ...
ՌԴ-ում ինքնաթիռ է կործանվել. կան զոհեր
Փոխոստիկանապետն ասաց՝ եթե ուզում ես ընտանիքդ ապահով լինի, պիտի ասես, որ դու ես արել. Վալոդյա Գրիգորյ...
Ինչպե՞ս սնվել ձմռանը՝ պահպանելով վիտամինային հավասարակշռությունն ու իմունիտետը. Խորհուրդ է տալիս սնն...
Վաղարշապատում 15-ամյա աղջիկների վեճը տղայի պատճառով չի եղել. փաստաբանի պարզաբանումը
Ավտոբուսը վարելիս մահացել է 22 համարի երթուղու վարորդը