Հոկտեմբերի 27-ը կարճ կապել ցանկացողների հիշողությունը ու Եռաբլուրում նրանց ծիծաղը

1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության հերթական տարելիցին զոհերի շիրիմներին այցելած իշխանության ներկայացուցիչներից Գագիկ Ջհանգիրյանը հոգևոր հորը հորդորել է կարճ կապել աղոթքը, ինչն էլ ներկաների ծիծաղի առիթ է դարձել։

Այո՛, հոկտեմբերի 27-ը հիշատակի օրից քաղաքական շահարկումների գործիք դարձրածների համար, կարծես, ամեն ինչ պետք է կարճ տևի։ Աղոթքն էլ, հիշատակն էլ, պատասխանատվության մասին խոսակցություններն էլ։ Միայն թե շուտ ավարտվի արարողությունը, և բոլորը վերադառնան իրենց առօրյա գործերին։ Բայց կա մի բան, որը կարճ կապել հնարավոր չէ ,նույն ինքը ճշմարտության պահանջը։ Եվ երբ այսօր Գագիկ Ջհանգիրյանն է հորդորում կարճ կապել աղոթքը, արժե հիշել, թե ով էր նա Հոկտեմբերի 27-ի գործի քննության ժամանակ։

Ոճրագործությունից ընդամենը երեք օր անց Ջհանգիրյանը ստանձնեց քննչական խմբի ղեկավարումը, որպես զինվորական դատախազ։ Հենց նրա ղեկավարած քննչական խումբն էր, որ պետք է պարզեր, թե արդյոք խորհրդարանում ութ պետական գործիչների սպանության հետևում կանգնած էին միայն անմիջական կատարողները, թե՞ կային նաև պատվիրատուներ և կազմակերպիչներ։

Հիմնական մեղադրյալները դատապարտվեցին, սակայն հասարակության համար ամենակարևոր հարցերից մեկը մնաց անպատասխան՝ ո՞վ էր իրականում կազմակերպել Հոկտեմբերի 27-ը, և արդյոք բոլոր հնարավոր մեղսակիցներն ու շահագրգիռ կողմերը բացահայտվեցին։

Գործի հիմնական մասից առանձնացված հնարավոր կազմակերպիչներին, օժանդակողներին և այլ մասնակիցներին վերաբերող վարույթը տարիներ անց կարճվեց։ Ջհանգիրյանն ինքը հետագայում հայտարարել է, որ գործից այդ մասի անջատումը 2000 թվականին եղել է անօրինական և թելադրված քաղաքական իրավիճակով։ Սակայն 2004 թվականին նա մասնակցել է նաև այդ առանձնացված մասով վարույթը կարճելու անհրաժեշտության քննարկմանը։ Այս հակասությունը ևս հարցեր է առաջացնում, որոնց պատասխանները հասարակությունը դեռ սպասում է։ Իսկ ինչո՞ւ այսքան տարի անց էլ հասարակությունը չունի բոլոր հարցերի սպառիչ պատասխանները։ Ինչո՞ւ հնարավոր կազմակերպիչների ու օժանդակողների բացահայտման համար առանձնացված վարույթը չհանգեցրեց այնպիսի արդյունքի, որը կփարատեր կասկածները։

Եվ կա ևս մեկ հարց, որը պարբերաբար բարձրացվել է հանրային քննարկումներում՝ թուրքական հնարավոր հետքի վարկածը։ Այդ թեման շրջանառվել է քննության և դրան հաջորդած հրապարակումների շրջանակում, կասկածի տեղիք չկար, որ Կարեն Դեմիրճյանը և Վազգեն Սարգսյանը ռուսական կողմնորոշման էին հակված և Հայաստանի հաղթողի դիրքերը ոչ մի կերպ ձեռնտու չէր հարևան Թուրքիային ։ Թե ինչու հետագայում այս մասին լռեց նաև ՌԴ֊ն ,դա հավանաբար իրենց ներքին դիվանագիտական խնդիրն է ,Թուրքիայի հետ հարաբերություններ չփչացնելու ենթատեքստում։ 

Այդուհանդերձ ողբերգությունը մերն էր և մենք էինք պատասխանատու նրա ամբողջական բացահայտմանը։ Իսկ գուցե նաև բացահայտվեց և ներկա իշխանություններին ձեռնտու չէր բացահայտ խոսել այդ մասին ,այն էլ խաղաղության շրջանակներում ։

Եվ վերջում հիշենք ,որ  հիշատակը հարգելը միայն ծաղիկ դնելը կամ տարելիցին շիրիմ այցելելը չէ։ Հարգանքը նաև պատասխաններ պահանջելն է, չբացահայտված հանգամանքները չմոռանալը և չթույլատրելը, որ ողբերգությունը վերածվի հերթական արարողության, որն ավարտվում է աղոթքը կարճ կապելու հորդորով ու ներկաների ծիծաղով։