Ովքե՞ր են Հայաստանի խոշոր հարկատուների ցանկում. ռուսական բիզնեսի հետքերով

Օրերս իշխանական քաղաքագետ Ազատ Արշակյանը  հայտարարեց, թե ՌԴ կողմից  գազը թանկացնելուն պես Հայաստանը նրան կտա 15 րոպե գազատար խողովակները հավաքելու և Հայաստանը լքելու համար։

Ականջահաճո դատարկ խոսքերից այն կողմ գլուխ է բարձրացնում իրականությունը։ 

Հայաստանի խոշոր հարկատուների նոր ցանկը ոչ միայն ցույց է տալիս, թե որ ընկերություններն են ամենաշատը վճարում պետական բյուջե, այլև հարցեր է առաջացնում ,թե ինչպիսի՞ դեր ունեն Հայաստանի տնտեսության մեջ ռուսական կապիտալով կամ Ռուսաստանի շուկայի հետ կապված բիզնեսները։

2026 թվականի առաջին ինը ամիսների տվյալներով Հայաստանի 1000 խոշոր հարկատուները բյուջե են վճարել շուրջ 1,64 տրիլիոն դրամ։ Ցանկում առանձնանում են «Գազպրոմ Արմենիան», ռուսական առցանց առևտրի հարթակի հետ կապված «Վայլդբերրիզը» և առաջատար հարկատու «Մոբայլ Սենթր Արթ»-ը։ 

Որքա՞ն հարկ են վճարում այս ընկերությունները, և ի՞նչ են իրականում ասում այդ թվերը Հայաստանի տնտեսության Ռուսաստանից ունեցած կապերի մասին։

«Գազպրոմ Արմենիան» ռուսական «Գազպրոմ» խմբի դուստր ձեռնարկությունն է և Հայաստանի գազամատակարարման համակարգի առանցքային մասնակիցը։ 2026 թվականի առաջին ինը ամիսներին ընկերությունը պետական բյուջե է վճարել շուրջ 39,58 մլրդ դրամ՝ զբաղեցնելով խոշոր հարկատուների ցանկի չորրորդ տեղը։ Սա լոկ թվեր չեն ,սա Հայաստանի տնտեսության զարգացման լոկոմոտիվներից մեկն է, որից 15 րոպեում ազատվելու ականջահաճո խոսույթը կարող է հանգեցնել ողջ տնտեսության վայրկյանական փլուզման ։ 

«Վայլդբերրիզ» ռուսական առցանց առևտրի ներկայությունը Հայաստանում ևս կարճ ժամանակահատվածում իր ձեռքը վերցրեց առևտրի կարևոր ոլորտները ։

Հայաստանում «Վայլդբերրիզ» հարթակը գործում է «ԻՄՎԲԱՄ» ՍՊԸ-ի միջոցով։ 2026 թվականի առաջին կիսամյակում ընկերությունը վճարել է շուրջ 13,92 մլրդ դրամ հարկ ընդգրկվելով խոշոր հարկատուների տասնյակում։ Սա ռուսական բիզնեսի ներկայության օրինակ է էլեկտրոնային առևտրի ոլորտում։ Հայաստանում այս հարթակում գրանցված են ավելի քան 14 000 սելլերներ , ովքեր ապահովում են տնտեսական շարժը այս ոլորտում։

«Մոբայլ Սենթր Արթ»֊ը հարկատուների առաջատար հարկատուն է, ու հավանաբար գաղտնիք չէ, որ այս ընկերությունը վերջին տարիներին հենց ռուսական շուկայում սանկցիաների հաշվին դարձավ երրորդ այլընտրանքային երկրի միջոցով ապրանք ներմուծելու հնարավորություն ։

«Մոբայլ Սենթր Արթ»-ը 2026 թվականի հունվար–սեպտեմբեր ամիսների արդյունքներով Հայաստանի խոշորագույն հարկատուն է շուրջ 64,4 մլրդ դրամ վճարումներով։ 

 Մենք ներկայացրեցինք երեք հայտնի հարկատուները ,առանց ներառելու Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենայինը, որի բաժնետոմսերի կեսը ՌԴ֊ինն է ,իսկ ընկերությունը ՀՀ հարկատուների երկրորդ տեղում ։

Պարզ մաթեմատիկական հաշվարկ է ՌԴ ազդեցությունը Հայաստանի տնտեսության վրա և դժվար չէ պատկերացնել այն պահը ,թե ինչ կարող է տեղի ունենալ Հայաստանում, եթե մի պահ մտածենք ԵԱՏՄ կազմից դուրս գալու մասին։ 

Սպառնալի՞ք, ոչ ... սովորական հաշվարկ ։  

Նյութը` Արմինե Մելքոնյանի