Թրամփի՝ Կովկասի համար նախատեսված հիմնադրամը գլխավորող դոնորը խոշոր ակտիվներ ունի Հայաստանում և գործարար կապեր՝ Ռուսաստանի հետ

ԱՄՆ նախագահ Դոնալդ Թրամփի կողմից Կովկասում 201 միլիոն դոլար արժողությամբ ներդրումային հիմնադրամի ղեկավար նշանակված գործարարը խոշոր ակտիվներ ունի Հայաստանի հեռահաղորդակցության և հանքարդյունաբերության ոլորտներում։ Նա նախկինում ղեկավարել է նաև Ռուսաստանում ներդրումներ իրականացնող ընկերություն, որը հրապարակայնորեն ընդգծել է Կրեմլի հետ իր սերտ կապերը։

Այս մասին հայտնում է Reuters գործակալությունը՝ հղում անելով իր ուսումնասիրած փաստաթղթերին։

Խոսքը ռուսական ծագմամբ 51-ամյա գործարար Կոնստանտին Սոկոլովի մասին է, որը 2026 թվականի հունվարին նշանակվել է Trans-Caspian Enterprise Fund ներդրումային հիմնադրամի ղեկավար։

Reuters-ի հետաքննության համաձայն՝ Սոկոլովը զգալի բաժնեմասեր ունի Հայաստանի խոշորագույն բջջային օպերատորներից մեկում՝ Viva Armenia-ում։ Բացի այդ, այս տարվա ընթացքում նա ձեռք է բերել Հայաստանի երկրորդ խոշորագույն պղնձամոլիբդենային հանքավայրը՝ Թեղուտը՝ ստանալով ԱՄՆ կառավարության հատուկ թույլտվությունը։

2024 թվականի հունվարին Սոկոլովը և նրա չինացի գործարար գործընկեր Չժե Չժանը ձեռք են բերել Viva Armenia-ի վերահսկողությունը ռուսական MTS ընկերությունից։ Չժանը նախկինում աշխատել է Չինաստանի առևտրի նախարարության դիվանագիտական համակարգում։
Ավելի ուշ Սոկոլովի՝ Տեխասում գրանցված Dynamic Frontier Holdings ընկերությունը թույլտվություն է ստացել ԱՄՆ ֆինանսների նախարարության Օտարերկրյա ակտիվների վերահսկողության գրասենյակից (OFAC)՝ Թեղուտի հանքավայրը գնելու պատժամիջոցների տակ գտնվող ռուսական պետական ՎՏԲ բանկից։

Reuters-ի տվյալներով՝ համապատասխան թույլտվությունը տրվել է հունիսի 1-ին։ Նման թույլտվությունները հնարավորություն են տալիս իրականացնել գործարքներ, որոնք այլ պայմաններում արգելված կլինեին ամերիկյան պատժամիջոցներով։

Սոկոլովի ղեկավարած Trans-Caspian Enterprise Fund հիմնադրամը նախատեսված է Հարավային Կովկասում և Կենտրոնական Ասիայում ներդրումների խթանման համար։ Այն կարող է դրամաշնորհներ, վարկեր և ներդրումներ տրամադրել ութ երկրներում՝ Հայաստանում, Ադրբեջանում, Վրաստանում, Ղազախստանում, Ղրղզստանում, Տաջիկստանում, Թուրքմենստանում և Ուզբեկստանում։
Հիմնադրամի առաջնահերթություններից են ռազմավարական նշանակության հանքանյութերը, էներգետիկան և երկաթուղային ենթակառուցվածքները։ Նախաձեռնությունը Միացյալ Նահանգների ավելի լայն ռազմավարության մաս է, որի նպատակներից է տարածաշրջանի կախվածության նվազեցումը ռուսական և չինական ենթակառուցվածքներից։

Reuters-ի հետ զրուցած էթիկայի հարցերով վեց փորձագետներ մտահոգություն են հայտնել Սոկոլովի նշանակման կապակցությամբ՝ մատնանշելով շահերի հնարավոր բախումը։ Նրանց գնահատմամբ՝ գործարարը ղեկավարում է պետական ֆինանսավորմամբ հիմնադրամ, որը կարող է ներդրումներ իրականացնել այն երկրում, որտեղ ինքն արդեն խոշոր բիզնես շահեր ունի։

Միևնույն ժամանակ Reuters-ը նշում է, որ Սոկոլովի կողմից որևէ իրավախախտման ապացույց չի հայտնաբերել։ ԱՄՆ օրենսդրությունը չի արգելում նման հիմնադրամների ղեկավարներին ներդրումներ ունենալ այն տարածաշրջաններում, որտեղ գործում են իրենց ղեկավարած կառույցները։
Սոկոլովի IJS Investments ընկերության ներկայացուցիչը հայտարարել է, որ հիմնադրամին արգելված է ներդրումներ կատարել գործարարին պատկանող ընկերություններում, իսկ Սոկոլովը պահպանել է անվտանգության և պատշաճ ստուգման բոլոր պահանջները։

ԱՄՆ Պետդեպարտամենտից նույնպես հայտնել են, որ հիմնադրամը ենթակա է տարեկան հաշվետվությունների, անկախ աուդիտի և շահերի բախումը կարգավորող պահանջների։

Reuters-ն ուսումնասիրել է նաև Սոկոլովի նախկին գործարար գործունեությունը Ռուսաստանում։ Ըստ գործակալության՝ 2015 թվականի գովազդային փաստաթղթում Սոկոլովը ներկայացված է եղել որպես Լիխտենշտեյնում գրանցված Gotthard Investment Fund-ի ղեկավարներից մեկը։ Փաստաթղթում ընդգծվել են հիմնադրամի երկարամյա մասնագիտական և անձնական կապերը Ռուսաստանի պետական կառույցների հետ։
Սոկոլովի փաստաբանները կասկածի տակ են դրել այդ փաստաթղթի իսկությունը։ Նրա ներկայացուցիչը նաև հերքել է Ռուսաստանի կառավարության և պաշտոնյաների հետ ներկայիս կապերի առկայությունը՝ նշելով, որ գործարարն այլևս Ռուսաստանի քաղաքացի չէ։

Reuters-ը չի կարողացել անկախ աղբյուրներով հաստատել Սոկոլովի՝ Ռուսաստանի քաղաքացիությունից հրաժարվելու փաստը։ Գործակալության ուսումնասիրած ճանապարհորդական փաստաթղթերի համաձայն՝ նա ռուսական անձնագիր է օգտագործել առնվազն մինչև 2016 թվականը։

Սոկոլովը նաև Դոնալդ Թրամփի խոշոր դոնորներից է։ ԱՄՆ Դաշնային ընտրական հանձնաժողովի տվյալներով՝ նա շուրջ 13 միլիոն դոլար է նվիրաբերել Հանրապետական կուսակցության հետ կապված քաղաքական կազմակերպություններին։ Բացի այդ, նրա անունը ներառված է եղել Սպիտակ տան նոր հանդիսությունների սրահի կառուցման ֆինանսավորմանը մասնակցած 37 դոնորների ցանկում։
Reuters-ի հարցմանը պատասխանելով՝ Կրեմլի խոսնակ Դմիտրի Պեսկովը հայտարարել է, որ իրեն հայտնի չէ, թե ում մասին է խոսքը։

Այս թեմայով Վրաստանի վարչապետ Իրակլի Կոբախիձեն ժամանեց Երևան Մենք շատ ենք ցանկանում վերականգնել համագործակցությունը Վրաստանի իշխանությունների հետ.Կոս Թուրքիայի նոր երկաթուղին պետք է ամրապնդի տրանսպորտային կապերը «Զանգեզուրի միջանցքի» շրջանակում. Ուրալօղլու Համաշխարհային տնտեսական համաժողովի զեկույցի համաձայն՝ ՀՀ զբոսաշրջային ապահովության և անվտանգության ցուցիչը կտրուկ վատթարացել է․ «ԼՈՒՅՍ» հիմնադրամ Վրաստանում մշակույթի օրեր են՝ նվիրված ՀՀ անկախության 35–ամյակին. նախարարը Թբիլիսիում է