Երևանում կանցկացվի աղոթքի երկրորդ նախաճաշը․ ովքեր են ժամանելու և ինչ է քննարկվելու․ «Ժողովուրդ»

«Ժողովուրդ» օրաթերթը գրում է. ««Ժողովուրդ» օրաթերթը տեղեկացավ, որ հոկտեմբերի 2-3-ը Երևանում կանցկացվի Հայաստանի Հանրապետության երկրորդ աղոթքի նախաճաշը (Republic of Armenia Prayer Breakfast, RAPB)։ Միջոցառումը կազմակերպիչները ներկայացնում են որպես հավատքի, հանրային կյանքի, միջազգային համագործակցության և տարածաշրջանային հարցերի շուրջ երկխոսության հարթակ։

Երկօրյա հավաքին, ըստ կազմակերպիչների հրապարակած տեղեկատվության, մասնակցելու են Հայաստանից և ևս 32 երկրներից պետական կառավարման, դիվանագիտական, բիզնեսի, քաղաքացիական հասարակության, լրատվամիջոցների և կրոնական համայնքների ներկայացուցիչներ։ Կազմակերպիչների տվյալներով՝ միջոցառմանը նախատեսվում է շուրջ 300 անձի մասնակցություն։

Միջոցառման պաշտոնական ծրագրի համաձայն՝ հիմնական աղոթքի նախաճաշի հետ մեկտեղ նախատեսվում են փորձագիտական քննարկումներ, թեմատիկ ֆորումներ և հանդիպումներ։ Ծրագրում ներառված է նաև ՀՀ վարչապետի կողմից հյուրընկալվող պաշտոնական ընթրիք, ինչպես նաև այցելություն Սուրբ Էջմիածին և հանդիպում Հայ Առաքելական եկեղեցու ղեկավարության հետ։

Ովքե՞ր են ժամանելու Հայաստան

Աղոթքի նախաճաշի կազմակերպիչների հրապարակած ցանկում ընդգրկված են Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը և նախագահ Վահագն Խաչատուրյանը։ Կազմակերպիչների փոխանցմամբ՝ Փաշինյանը հանդես կգա հիմնական ելույթով, որին կհաջորդեն քաղաքական և կրոնական առաջնորդների մասնակցությամբ քննարկումներ, անդրադարձեր և աղոթք։

Միջազգային բանախոսների թվում է ԱՄՆ Սպիտակ տան Հավատի գրասենյակի ավագ խորհրդական և տնօրենի պաշտոնը զբաղեցնող Պաուլա Ուայթը։ Սպիտակ տան պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն՝ Ուայթը 2025 թվականից զբաղեցնում է Հավատի գրասենյակի ավագ խորհրդականի պաշտոնը։

Միջոցառմանը նախատեսվում է նաև ԱՄՆ պետքարտուղարի՝ ժողովրդավարության, մարդու իրավունքների և աշխատանքի հարցերով օգնական քարտուղար և միջազգային կրոնական ազատության հարցերով հատուկ դեսպան Ռայլի Բարնսի մասնակցությունը։ Նրա անունը կազմակերպիչները ներառել են հիմնական բանախոսների շարքում։

Մասնակիցների թվում է նաև ԱՄՆ Միջազգային կրոնական ազատության հանձնաժողովի՝ USCIRF-ի նախագահ Ասիֆ Մահմուդը։ USCIRF-ի պաշտոնական հաղորդագրության համաձայն՝ Մահմուդը 2026-2027 թվականների համար ընտրվել է հանձնաժողովի նախագահ, իսկ Սեսե Հեյլը՝ փոխնախագահ։

Կազմակերպիչների հրապարակած ցանկում ընդգրկված են նաև Գևորգյան հոգևոր ճեմարանի հետբուհական ուսումնասիրությունների ղեկավար եպիսկոպոս Դանիել Ֆինդիկյանը, ԱՄՆ-ի և Կատարի թեմի առաջնորդ արքեպիսկոպոս Մեսրոպ Սարգսյանը, Նիգերիայի Մակուրդիի թեմի եպիսկոպոս Ուիլֆրեդ Չիկպա Անագբեն, Չեխիայի՝ կրոնական ազատության և միջկրոնական երկխոսության հարցերով հատուկ բանագնաց Ռոբերտ Ռժեհակը, ՀՀ դեսպան ԱՄՆ-ում Նարեկ Մկրտչյանը և Հայաստանում ԱՄՆ դեսպանատան գործերի ժամանակավոր հավատարմատար Դեյվիդ Ալենը։

Լրացուցիչ մասնակիցների ցանկում են նաև Էջմիածնի քաղաքապետ Արգիշտի Մեխակյանը։ Այսպիսով, կազմակերպիչների հրապարակած ցանկից երևում է, որ միջոցառմանը նախատեսվում է ոչ միայն Հայաստանի և ԱՄՆ-ի, այլև Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի, Աֆրիկայի, Հարավային Ամերիկայի և Ասիայի ներկայացուցիչների մասնակցություն։

«Ժողովուրդ» օրաթերթը տեղեկացավ, որ աղոթքի նախաճաշին մասնակցելու են նաև Հայ Առաքելական Եկեղեցու ներկայացուցիչներ։

«Ժողովուրդ» օրաթերթը Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնից հետաքրքրվել էր, թե արդյոք Եկեղեցու ներկայացուցիչները մասնակցելու են միջոցառմանը, ինչպես նաև՝ ովքեր են լինելու մասնակիցները։

Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի տեղեկատվական համակարգի պատասխանատու Տեր Եսայի ավագ քահանա Արթենյանը մեզ փոխանցեց, որ աղոթքի նախաճաշին Մայր Աթոռը մասնակցության հրավեր ստացել է, և միջոցառմանը կմասնակցեն Հայոց Եկեղեցու ներկայացուցիչներ։

Մնացած հարցերի վերաբերյալ, ըստ Մայր Աթոռի, պաշտոնական հրապարակում կլինի։

Ի՞նչ է քննարկվելու

Աղոթքի նախաճաշ 2026-ի օրակարգը դեռ ամբողջությամբ վերջնականացված չէ։ Կազմակերպիչները մի շարք թեմաներ ներկայացնում են որպես քննարկման նախնական ուղղություններ։

Առաջին թեման կրոնի կամ դավանանքի ազատությունն է՝ Freedom of Religion or Belief (FoRB)։ Կազմակերպիչները նշում են, որ նախատեսվում է քննարկել Հայաստանի փորձը, տարածաշրջանային դիրքը և կրոնական ազատության վերաբերյալ միջազգային գործընթացները։ Քննարկումներին կարող են մասնակցել քաղաքականություն մշակողներ, հետազոտողներ, իրավապաշտպաններ և ոլորտի այլ ներկայացուցիչներ։

Մյուս ուղղությունը քրիստոնեական ֆինանսներն ու էթիկական տնտեսագիտությունն է։ Օրակարգում նախատեսվում է անդրադառնալ քրիստոնեական արժեքների վրա հիմնված ներդրումներին, հավատքով պայմանավորված բանկային և կապիտալի ձևավորման մոտեցումներին, ինչպես նաև բիզնեսի պատասխանատու կառավարմանը։

Առանձին թեմա է Մերձավոր Արևելքի հավատքի համայնքների կայունությունը։ Քննարկվելու են ճնշման պայմաններում կրոնական համայնքների պահպանման, ժողովրդագրական և հասարակական դիմադրողականության, հոգևոր ու մշակութային ժառանգության պահպանման և արևելյան քրիստոնեական ավանդույթների միջև համագործակցության հարցերը։

Օրակարգում է նաև Երուսաղեմի հայկական թաղամասը և ընդհանուր քրիստոնեական ժառանգությունը։ Կազմակերպիչների ներկայացմամբ՝ նախատեսվում է անդրադառնալ Երուսաղեմի Հայոց պատրիարքության պատմական դերակատարությանը և առկա խնդիրներին, Սուրբ Երկրում քրիստոնեական ժառանգության ու սրբավայրերի պահպանությանը, ինչպես նաև Իսրայելի հետ հարաբերությունների թեմային։

Մեկ այլ ուղղություն Հայաստանի՝ քրիստոնեական զբոսաշրջության և ուխտագնացության ուղղությամբ հնարավորությունների քննարկումն է։ Խոսքը, մասնավորապես, ուխտագնացության երթուղիների զարգացման, տարածաշրջանային զբոսաշրջային համագործակցության և Հայաստանի միջազգային ներկայացվածության մասին է։

Վերջին թեմաներից մեկը արհեստական բանականության դարաշրջանում հավատն ու հոգևորությունն է։ Կազմակերպիչները նախատեսում են քննարկել արհեստական բանականության ազդեցությունը կրոնի վրա, հավատքի և բարոյական ավանդույթների դերը տեխնոլոգիական զարգացման գործընթացում և արագ զարգացող տեխնոլոգիաների պայմաններում հոգևոր պատրաստվածության հարցերը։

Որտեղից է ծագում աղոթքի նախաճաշի ձևաչափը

Աղոթքի նախաճաշի ձևաչափը նոր երևույթ չէ։ Դրա ամենահայտնի օրինակը ԱՄՆ-ում անցկացվող Ազգային աղոթքի նախաճաշն է։

ԱՄՆ Կոնգրեսի արխիվային նյութերի համաձայն՝ Ներկայացուցիչների պալատի և Սենատի անդամների աղոթքի խմբերը ձևավորվել էին դեռևս Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին, իսկ 1953 թվականին նախագահ Դուայթ Էյզենհաուերը մասնակցել է առաջին համատեղ Ազգային աղոթքի նախաճաշին։ ԱՄՆ նախագահների մասնակցությունը այդ միջոցառմանը հետագայում դարձել է երկարամյա ավանդույթ։

ԱՄՆ-ի փորձից բացի, աղոթքի նախաճաշի ձևաչափով միջոցառումներ անցկացվում են նաև այլ կառույցներում ու երկրներում։ Օրինակ՝ ԱՄՆ բանակի տարբեր ստորաբաժանումներ ևս կազմակերպում են նման միջոցառումներ, որոնք ներառում են նախաճաշ, աղոթք, ելույթներ և տարբեր կրոնական համայնքների ներկայացուցիչների մասնակցություն։

Այս ձևաչափի առանցքային առանձնահատկությունը քաղաքական, հասարակական և կրոնական տարբեր շրջանակների ներկայացուցիչներին մեկ վայրում հավաքելն ու հավատքի, արժեքների, հանրային ծառայության և հասարակական խնդիրների շուրջ քննարկումներ կազմակերպելն է։ Միաժամանակ տարբեր երկրների և կազմակերպությունների աղոթքի նախաճաշերի բովանդակությունն ու մասնակցության շրջանակը կարող են էապես տարբերվել միմյանցից։

Այսպիսով, հոկտեմբերի 2-3-ին Երևանում նախատեսվող հավաքը լինելու է Հայաստանում աղոթքի երկրորդ նախաճաշը, իսկ դրա օրակարգը, ըստ կազմակերպիչների, ներառելու է ոչ միայն կրոնական թեմաներ, այլև միջազգային կրոնական ազատությունը, Մերձավոր Արևելքի համայնքների ապագան, Երուսաղեմի հայկական ժառանգությունը, քրիստոնեական զբոսաշրջությունը, էթիկական տնտեսագիտությունը և արհեստական բանականության զարգացման հետ կապված բարոյական ու հոգևոր հարցերը»։

Առավել մանրամասն՝ թերթի այսօրվա համարում։

Այս թեմայով Աղոթքի նախաճաշերը ցինիկաբար օգտագործվում են որպես ամերիկյան արտաքին քաղաքականության գործիք՝ աջակցելու Փաշինյանի նման ավտոկրատներին. Ամստերդամ Հույս ունեմ, որ Հայաստանի աղոթքի նախաճաշ միջոցառման ընթացքում հաստատված կապերը կհանգեցնեն կայուն երկխոսության և գործնական համագործակցության. Փաշինյան Փաշինյանն ու Սպիտակ տան հավատքի հարցերով գրասենյակի ավագ խորհրդականը մտքեր են փոխանակել Աղոթքի նախաճաշ երկրորդ միջոցառման շուրջ Երևանում քննարկվել է ատոմակայանի շահագործման ժամկետի երկարացման ծրագիրը