Գյուղացին, չլուծված խնդիրները բեռ արած, կմտնի հարկային դաշտ

Հայաստանի գյուղատնտեսության ոլորտի խնդիրները տարիներ շարունակ մնում են նույն կետում, իսկ էական առաջընթացի մասին խոսելը դժվար է։ Պաշտոնական հաշվետվություններում արձանագրված թվերը հաճախ չեն արտացոլում իրական պատկերը։ Դրանցից անդին գյուղացին շարունակում է բախվել իր արտադրանքի իրացման, որակյալ սերմերի ձեռքբերման, դժվար իրացվող ապրանքների ոչ արդյունավետ սուբսիդավորման և բազմաթիվ այլ խնդիրների։ Մինչ ոլորտի հիմնախնդիրները շարունակում են մնալ չլուծված իշխանությունները, կարծես, որոշել են, որ արտաքին պարտքի բեռը թեթևացնելու գործում անմասն չպետք է մնա նաև գյուղացին։ Կարկուտը, ինչպես հայտնի է, սիրում է ծեծած տեղը ծեծել։

Գյուղացու կյանքի որակի, գյուղմթերքի չկարգավորվող գնագոյացման, պետական սուբսիդավորման քաղաքականության և գյուղացուն հարկային դաշտ բերելու հնարավոր հետևանքների մասին զրուցել ենք «Ուժեղ Հայաստան» կուսակցության պատգամավոր, գյուղատնտես Հարություն Մնացականյանի հետ։

— Գյուղացին այսօր արտադրո՞ւմ է, թե՞ պարզապես պայքարում է գոյատևելու համար։ Ինչո՞ւ է Հայաստանում գյուղատնտեսական արտադրանքի ինքնարժեքը հաճախ բարձր, իսկ գյուղացու եկամուտը՝ ցածր։ Ո՞վ է իրականում շահում արտադրողից մինչև սպառող ձգվող շղթայում։ Ո՞վ պետք է վերահսկի այդ գործընթացը, և ո՞վ է խարխլում դրա բնականոն ընթացքը։

— Իրականում գյուղացին հիմնականում պայքարում է գոյատևելու համար, որովհետև նրա եկամուտը իսկապես ցածր է։ Իսկ ինչպե՞ս է ստացվում, որ գյուղացու արտադրանքի ինքնարժեքը բարձր է։ Պատճառներից մեկն այն է, որ մեր հողերը խիստ կտրտված են, և դրանց մշակման համար մեծ ծավալի աշխատանք է իրականացվում, ինչն էլ հանգեցնում է ինքնարժեքի բարձրացմանը։

Դրան գումարվում է նաև սերմնաբուծարանների և սելեկցիոն կայանների պակասը, որտեղ պետք է ստացվեն մեր կլիմայական պայմաններին հարմարեցված սերմեր ու սորտեր, որոնք ավելի բարձր արտադրողականություն կապահովեն։

Արժեշղթայում ամենամեծ շահույթը, ի վերջո, ստանում են սուպերմարկետները կամ վերջնական վաճառողները, որոնց եկամուտները շատ ավելի բարձր են, քան գյուղացու ստացած եկամուտը։ Հայաստանում այս տարանջատված և չվերահսկվող իրավիճակն ավելի է խորանում։

— Ո՞րն է պետության պատասխանատվությունը պարենային անվտանգության հարցում, և արդյո՞ք մենք ունենք երկարաժամկետ ռազմավարություն, թե՞ գործում ենք միայն ճգնաժամերին արձագանքելու սկզբունքով։

— Գյուղատնտեսության ոլորտը պահանջում է ինչպես կարճաժամկետ, այնպես էլ երկարաժամկետ պլանավորում։ Անհրաժեշտ է հստակ ժամանակացույցով և ռազմավարությամբ շարժվել դեպի նախանշված նպատակները։ Ցավոք, մեզ մոտ երկարաժամկետ պլանավորում գրեթե չկա։ Ինչ վերաբերում է պարենային անվտանգության հարցում պետության պատասխանատվությանը, ապա գյուղատնտեսության մեջ կան բազմաթիվ ուղղություններ, որոնք գուցե եկամտաբեր չեն, բայց հենց պարենային անվտանգության ապահովման տեսանկյունից պետք է զարգացվեն։ Դրանցից են հացահատիկային մշակաբույսերը, որոնք պահանջում են սուբսիդավորման ճիշտ քաղաքականություն, հողերի բաշխման արդյունավետ մեխանիզմներ, համապատասխան սերմերի ներկրում և բազմաթիվ այլ գործոնների հաշվառում։

— Գյուղատնտեսության ոլորտում պետական աջակցության ծրագրերը որքանո՞վ են հասնում իրական գյուղացուն։ Սուբսիդիաները, վարկերի տոկոսադրույքների փոխհատուցումը և աջակցության մյուս մեխանիզմները լուծո՞ւմ են ոլորտի խնդիրները, թե՞ ստեղծում են թվային հաջողության պատրանք՝ առանց գյուղացու կյանքի որակի և արտադրողականության էական փոփոխության։

— Տարեկան գրեթե 40 միլիարդ դրամ ուղղվում է գյուղատնտեսության ոլորտին, բայց քանի որ արժեշղթան ամբողջությամբ փակված չէ, այդ գումարը, բնականաբար, իր վերջնական նպատակին չի ծառայում։ Սա, ի դեպ, մեր գլխավոր խնդիրներից մեկն է։

— Օրեր առաջ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը հայտարարեց, որ արդեն ժամանակն է գյուղացուն բերել հարկային դաշտ։ Ինչպե՞ս դա կազդի գյուղացու վրա։

— Առանց այն էլ թանկ ապրանքի գինն ավելի կբարձրանա, քանի որ այսուհետ պետք է նաև հարկեր վճարվեն։ Արդյունքում կտուժեն և՛ գյուղացին, և՛ վերջնական սպառողը։ 

Արմինե Մելքոնյան